تاریخچه کشت گل و گیاهان زینتی در ایران

          موطن اصلی بسیاری از گل­های زینتی، ایران بوده است که امروزه به عنوان گیاهان زینتی درگوشه و کنار نقاط مختلف جهان کشت می­شوند. در قرن هفدهم میلادی / یازدهم هجری که شارد از ایران بازدید کرد فصلی درباره باغ­های ایران نوشت چون وی با چشمی تیزبین و نظری دقیق اوضاع کشور را مورد توجه قرار داده، اینک به شرح خلاصه­ای از آن فصل می­پردازیم که بی­شک در این زمینه مقدمه بسیار خوبی به شمار می­رود:

          تمام گل­هایی که در فرانسه و اروپا به عمل می­آیند را در ایران می­توان یافت. در مناطق جنوب این کشور که هوا گرم­تر است، گل کمتر پرورش می­یابد ولی به طور کلی گل­های ایران از حیث درخشندگی و رنگ از گل­های اروپا زیباترند. در کرانه دریای خزر جنگل­هایی از درخت مرکبات و یاس پُرپَر وکم­پَر و انواع گل­هایی که در اروپا می­رویند. به علاوه انواع گل­های خاص ایران دیده می­شوند. درکرانه­های شرقی تمام زمین از گل پوشیده شده است درکرانه غربی فلات گل­های لاله، شقایق وآلاله سرخ خوش­رنگ و تاج خروس یافت می­شوند. در اطراف اصفهان گل نسرین خودبخود افزایش می­یابد و گل­های دیگر که در سراسر زمستان غنچه می­کند. در فصل نرگس، هفت تا هشت نوع از این گل به علاوه گل برفک، سوسن و بنفشه به انواع رنگ­ها ومیخک و یاس اسپانیایی که از حیث زیبایی و عطر نظیر آن در سراسر اروپا یافت نمی­شوند، می­رویند. در ایران گل­های خطمی زیبایی هم دیده می­شوند. دراصفهان نوعی لاله پاکوتاه می­روید که بسیار زیباست. در فصل زمستان سنبل­های سفید وآبی و گل برفک و لاله صحرایی ومرمکی دیده می­شود و در فصل بهار نیز گل شب­بو به رنگ­های زرد وسرخ وسوسن به رنگ­های گوناگون و یکنوع گل غیرمعمولی و بسیار زیبا به نام قرنفل یافت می­شود که هر بوته آن سی­گل دارد.

          گل سرخ ایران پنج رنگ دارد: سفید، زرد، سرخ، سرخ اسپانیایی وسرخ خشخاشی و همچنین گل سرخ دو رنگ که گلبرگ آن یک­رو سرخ و روی دیگر زرد است. برخی ­از بوته­ها گل­های زرد و سفید وسرخی دارند که بر روی یک پایه می­رویند. (ویلبر، 1385، ص24)

          نقش معماری گل رز در بابل وآشور نشان می­دهد که این تمدن­ها این گل را می­شناختند، محبوبیت گل رز با وقوع جنگهای صلیبی بیشتر شد ونزاع سلمانان و مسیحیان موجب شد گونه­ای زیبا از این گل از سوریه امروزی به اروپا انتقال یابد و همزمان رز دیگری از سرزمین ایران به اروپا راه یافت که در ایران به گل محمدی شهرت دارد و تا امروز به نام داماسک رز یا گل سرخ دمشقی نیز شناخته می­شود. (دهقان، 1387، ص9)

          از مشاهدات ومطالعات دیگر می­توان گل­های زیر را به اسامی گل­های ایران اضافه کرد:

          قرنفل، گل گندم، گل خطمی، گل همیشه­بهار، گل خشخاش، گل پامچال، گل زعفران، یاس بنفش، نرگس زرد، سنبل خوشه­ای، زنبق­های ریز ایران، انواع لاله، میخک پُرپَر، میخک کم­پَر، گل­شب­بو، زبانپس قفا، گل مریم و گلبید مشک.

          در بین سالهای 344 تا 583 هجری قمری از گلی به نام گل صدپر نام برده شده است واین در زمان سلطنت غزنویان  بوده است و در این قرن راجع به وجود همین گل در اصفهان مدارکی در دست است. شاید این گل را در کشتزارهایی می­کاشتند که از آن­ها هر روز هزاران کیلوگرم گل برای عطر جمع می­کردند. گل سرخ افسون و فریبندگی خود را به سایر گل­ها نیز ارزانی داشته است. بابرشاه کشف نوعی لاله را که بوی گل سرخ می­دهد، امری دلپذیر و مطبوع تلقی کرده است. همه متفق­القولند که گل زرد پُرپَر ایران Rosa Hemispheria یک نوع گل محلی ایران است که صدها سال قبل آن را به اسپانیا برده و درسه قرن اخیر به نقاط دیگر اروپا انتقال داده­اند. چون باغ و گل تا این حد مورد توجه و علاقه ایرانیان بوده است، آنان برای ایجاد محیطی نظیر باغ­های با طراوت در فصول سرد، قدم­هایی برداشته­اند. (ویلبر، 1385، ص26-24)

          در کشور ایران استفاده از گل و گیاه، در طراحی فضای سبز از 3000 سال پیش رواج داشت ولی قدمت تولید تجاری آن به حدود 90 سال پیش برمی­گردد. (هندی، 1382، ص2)

          یکی از اهداف اساسی کشورهای در حال توسعه، دستیابی به رشد و توسعه پایدار اقتصادی است. در این راستا برنامه اقتصادی بدون نفت که سیاست­های اقتصادی ایران تاسال 1400 را طراحی می­کند. به عنوان یک اولویت و ضرورت غیرقابل انکار مطرح می­باشد. پس پرواضح است که راهبرد برنامه صحیح اقتصادی باید متکی برمنابع ارزی  مناسب و قابل تأمین باشد و بدیهی است که برای رسیدن به چنین وضعیتی، باید از اتکای صرف بر صادرات نفتی خودداری کرد و فتح بازارهای دیگری را هدف قرار داد. از جمله کالاهایی که از قابلیت ارزآوری بالایی برخوردار است و می­تواند به عنوان یکی از کالاهای عمده غیرنفتی در ترکیب صادرات غیرنفتی کشور قرار بگیرد گل و گیاه زینتی است. مزیت نسبی تولید گل و گیاه به منظور صادرات هزینه ارزی آن است.

          گیاهان زینتی معادل یک درصد هزینه تولید، ارزبری دارد که نشان­دهنده میزان بسیار پایین هزینه­بری آن نسبت به سایر کالاهای کشاورزی است و از طرف دیگر چنانچه کمیت هر بشکه نفت را به صورت میانگین 60 دلار محاسبه کنیم درخواهیم یافت که هر 120 شاخه گل رز که از یک­ونیم مترمربع زمین به دست می­آید معادل یک بشکه نفت در بازارهای جهانی ارزآوری دارد.

          در ایران بخش عمده سرمایه­گذاری گل­های زینتی در بخش خصوصی انجام می­شود لیکن دولت در یک سرمایه­گذاری وسیع­تر به صورت غیرمستقیم به کشت­وکار چمن و درختچه زینتی و... مشارکت دارد که سرمایه­گذاری در زمینه­های احداث پارک، محوطه­سازی­ها در شهرها، اطراف بیمارستان­ها، ساختمان­های ادارات دولتی، در کنار خیابان­ها، میادین و باغ­های گیاه­شناسی و... از آن جمله است. با این وجود وسیع­ترین و مهمترین سرمایه­گذاری­ها در زمینه پرورش گل­های زینتی توسط مردم و بخش خصوصی به صورت پراکنده در سرتاسر ایران تاکنون انجام گرفته است.(خلیقی، 1364، ص14)

          تا قبل از انقلاب اسلامی بخش قابل توجهی از مصرف گل وگیاه زینتی کشور از خارج تأمین می­گردید. پس از ممنوع شدن واردات گل، تولید آن در کشور توسعه یافت. به طوری­که مطابق با آمارهای موجود سطح زیرکشت از 6/34 میلیون مترمربع در سال 1378 به 44.426.000 مترمربع در سال 1383 رسیده است.

          لازم به ذکر است که ایران با دارابودن حدود چهار هزار هکتار سطح زیرکشت گل وگیاهان زینتی نزدیک به یک درصد از سطح زیرکشت گل وگیاهان زینتی جهان را به خود اختصاص داده است، این موضوع سبب می­گردد تا همواره این انتظار معقول که یک درصد ارزش گردش پول در بخش صادرات و واردات جهان که بیش از بیست­ میلیارد دلار است با تولیدات مطلوب در این بخش به کشور وارد شود. در حال حاضر بعلت عدم وجود تداوم و کمیت مناسب تولید در طول سال و عدم احراز بعضی از شاخص­های کیفی برای صادرات کشور ما با این رقم فاصله فاحشی دارد

نویسنده: دکتر معصومه پازکی

.:: آخرین مطالب ::.

» ( جمعه بیست و هشتم آذر 1393 )
» ( جمعه بیست و هشتم آذر 1393 )
» اگروتوریسم ( جمعه بیست و هشتم آذر 1393 )
» بازاریابی و گردشگری ( جمعه بیست و هشتم آذر 1393 )
» گردشگری ادبی ( جمعه بیست و هشتم آذر 1393 )
» برنامه ریزی استراتژیک مدیریت کشاورزی در روستاها جهت نیل به کشاورزی پایداراز طریق سازمانهای مردم نهاد ( پنجشنبه بیست و هشتم آذر 1392 )
» مدل برنامه ریزی راهبردی (استراتژیک) SWOT ( پنجشنبه بیست و هشتم آذر 1392 )
» گردشگری فرهنگی – اسلامی متضمن هم افزایی فرهنگی و پایداری توسعه ی فرهنگی در بین اقوام مختلف کشور ایرا ( پنجشنبه شانزدهم آبان 1392 )
» طراحی الگوی بازاریابی جهانی برای افزایش صادرات محصول گل پاکدشت ( پنجشنبه شانزدهم آبان 1392 )
» مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک توسعه ی فناوری اطلاعات در تجارت و بازار یابی الکترونیکی محصول خرما ب ( پنجشنبه شانزدهم آبان 1392 )
» گردشگری و فناوری اطلاعات ( یکشنبه نهم تیر 1392 )
» گردشگری ( یکشنبه نهم تیر 1392 )